Karasu ilçesine bağlı Paralı köyünde fındık üreticileri, ürünlerini kabuklu şekilde tüccara satmak yerine kurdukları Kırsal Kalkınma Kooperatifi ile işleyip nihai ürüne dönüştürüyor. 2013'te atılan adımlar, bugün Sakarya, Kocaeli ve Düzce'deki yerel zincir marketlerin raflarına, oradan da "Sakarya Çikolatası" adıyla Amerika pazarına uzandı.
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın desteğiyle köyde önce kırma, ardından kavurma tesisi kuruldu. Yaklaşık 5 yıllık planlı çalışmanın sonunda 20 farklı üründen oluşan bir yelpazeye ulaşıldı. Yıllık bin ton fındık üreten köyde neredeyse her hane sürecin bir aşamasında yer alırken, köyde yaşayan kadınlara sezonluk ve sürekli istihdam sağlandı.
"Fındık üreticileri için bir model"
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu, çalışmanın kırsal kalkınma açısından örnek teşkil ettiğini vurguladı. Çöpoğlu, "Yaklaşık 100'ün üzerinde üretici kendi aralarında bir kooperatif kuruyor. Fındığını hasat ettikten sonra doğrudan tüccara satmak yerine 'kendi köyümüzde katma değerli hale getirelim, marketlerde tüketiciye ulaştıralım' düşüncesiyle yola çıkmışlar. Tabii hepsi bir anda olmadı; önce kırma tesisi kuruldu, arkasından kavurma tesisi oluştu" dedi.
Katma değerin köyde kaldığını belirten Çöpoğlu, "Sezona göre değişmekle beraber ortalama 12 kadın çalışanımız var. Sistem sürekli büyüyor, kooperatife yeni üyeler katılıyor. Bütün süreçler burada yönetiliyor ve tamamlanıyor. Dolayısıyla bu, fındık üreticileri için bir model aslında" diye konuştu.
"Kantarı emanet alarak başladık"
Kuzey Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Özgür Uğur, yolculuğun hikayesini şöyle anlattı: "Biz 100 yıldır bu topraklarda yaşıyoruz, 100 yıldır fındık üreticisiyiz. Fındığa bir şeyler katma, yöreye faydalı olma gereği hissederek 2013 yılında bu işe başladık. 2013'te kantarı emanet alarak başladığımız bir iş. Bugün şükür bu noktalara geldik. Şu an emekliyoruz ama daha ilerileri hedefliyoruz."
"Köylünün tamamı buraya ortak"
İlk ihracatın ABD'ye yapıldığını bildiren Uğur, "Dubai çikolatasının çok sükse olduğu zamanlarda 'fındıklı yapalım ve adını Sakarya Çikolatası koyalım' dedik. Sakarya Çikolatamız Amerika'ya gitti. Köylünün tamamı buraya ortak" ifadelerini kullandı.
Hedefin tüm üretimi köyde işlemek olduğunu belirten Uğur, "Köy olarak yıllık bin ton fındık üretiyoruz. Bunun henüz yüzde 20'lik kısmını bünyemizde tüketebiliyoruz, bir kısmını kabuklu satmak durumundayız. Fakat hedefimiz tabii ki yüzde 100. Doğru projeye 'biz arkanızdayız' diyebilen Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'na teşekkür ediyoruz" dedi.
"Hepimiz akrabayız"
Tesiste çalışan Bilgin Uğur Işık ise köydeki dayanışmaya dikkat çekti: "Küçükken aklıma hiç gelmemişti ama çok mutluyuz. Kendi ürettiğimiz fındığı burada işliyoruz. Burada güle oynaya çalışıyoruz, hepimiz akrabayız, yabancı kimse yok. İşimizi hallettikten sonra herkes evine, hayvanlarının ve çocuklarının yanına dönüyor."
